Metoda jest opisana i uzasadniona, nie wybrana ad hoc
Każda analiza wskazuje standard, literaturę i orzecznictwo, na których się opiera. Poniżej biblioteka metodyczna, z której korzystamy w wycenach, kwantyfikacji szkód, sprawach niewypłacalności i sporach finansowych.
Opinia ekonomiczna broni się w sporze wtedy, gdy strona przeciwna nie może podważyć doboru metody. Dlatego w każdym opracowaniu zaczynamy od pytania, jaki standard zawodowy albo jaka utrwalona metodyka odpowiada zadanemu problemowi, i dopiero potem liczymy.
Utrzymujemy własną bibliotekę metodyczną: standardy wyceny, komentarze, monografie, artykuły z czasopism branżowych i orzecznictwo, zindeksowane do przeszukiwania w pełnym tekście. Kilkadziesiąt tysięcy fragmentów, z których każdy można przywołać w opinii z dokładnym wskazaniem miejsca.
Biblioteka jest aktualizowana na bieżąco: nowelizacje, uchwały Sądu Najwyższego, wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE i nowe wydania komentarzy trafiają do niej w tygodniu publikacji. Poniższy wykaz to najważniejsze pozycje według obszarów, nie pełna bibliografia.
Pełnotekstowy indeks
Standardy, komentarze, monografie i czasopisma zindeksowane do przeszukiwania semantycznego. W opinii cytujemy autora, wydanie i miejsce, nie „literaturę przedmiotu”.
Kontrola jakości
Skrypty sprawdzają spójność kwot w tekście i tabelach, zgodność cytowań z aktualnym orzecznictwem oraz powtarzalność obliczeń między wersjami.
Publikacje i dydaktyka
Wnioski z warsztatu trafiają do artykułów naukowych i wystąpień konferencyjnych. Otwarte problemy metodyczne opisujemy, zamiast je ukrywać.
Źródła według obszarów
Na czym opieramy analizy
Standardy zawodowe, monografie i komentarze, do których odwołujemy się najczęściej. W konkretnej sprawie wykaz źródeł jest zawsze częścią opracowania.
Wyceny przedsiębiorstw, udziałów i aktywów niematerialnych
Trzy podejścia (dochodowe, rynkowe, majątkowe), dobór metody wg celu wyceny, etapu rozwoju spółki i dostępnych danych. Wynik zerowy albo ujemny kapitał jest ustaleniem, nie porażką metody.
Krajowy Standard Wyceny Specjalistyczny „Ogólne zasady wyceny przedsiębiorstw” (KSWS, PFSRM)
Standardy Biegłych Wyceny Przedsiębiorstw SBWPwP nr 1-6, w tym nr 5 o wycenie aktywów niematerialnych
International Valuation Standards (IVS 2025), w szczególności IVS 105, 200, 210 i 300
MSSF 13 „Ustalanie wartości godziwej”
A. Damodaran, „Investment Valuation”; S. Pratt, „Valuing a Business”; J. Hitchner, „Financial Valuation”
S. Pratt, R. Grabowski, „Cost of Capital”; M. Panfil, A. Szablewski (red.), „Wycena przedsiębiorstwa”
D. Zarzecki, „Metody wyceny przedsiębiorstw”; J. Pinto i in., „Equity Asset Valuation” (CFA Institute)
Utracone korzyści i kwantyfikacja szkody
Scenariusz kontrfaktyczny (but-for), marża przyrostowa, ujęcie ex ante i ex post, dyskontowanie i mitygacja. Szkoda liczona jako różnica dwóch stanów majątku, nie jako suma faktur.
Art. 361-363 KC z komentarzami; M. Kaliński, „Szkoda na mieniu i jej naprawienie”
R. Weil, D. Lentz, E. Evans (red.), „Litigation Services Handbook: The Role of the Financial Expert”
R. Dunn, „Recovery of Damages for Lost Profits”; P. Gaughan, „Measuring Business Interruption Losses and Other Commercial Damages”
„McGregor on Damages” (Sweet & Maxwell) jako baza porównawcza ujęć zagranicznych
Standardy AICPA dla usług forensic i wyceny (Statement on Standards for Forensic Services)
J. Kinrich, E. Harry (red.), „Lost Profits Damages: Principles, Methods, and Applications”; AICPA Practice Aid „Calculating Lost Profits”
Federal Judicial Center, „Reference Guide on Estimation of Economic Damages” (Reference Manual on Scientific Evidence)
Niewypłacalność, odpowiedzialność zarządu, test zaspokojenia
Datowanie stanu niewypłacalności w przesłance płynnościowej i majątkowej, „czas właściwy” na wniosek, test zaspokojenia wierzycieli w restrukturyzacji, rachunek kontrfaktyczny masy.
Prawo upadłościowe (art. 10-13, 21) i Prawo restrukturyzacyjne (art. 10a, 119, 161a, 165) z nowelizacją z 2025 r.
Art. 299 i 586 KSH, art. 116 Ordynacji podatkowej
I. Gil (red.), „Meritum. Prawo upadłościowe i restrukturyzacyjne”; P. Janda, „Prawo upadłościowe. Komentarz”; P. Zimmerman, „Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz”
R. Kosmal, D. Kwiatkowski, „Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz”; A. Hrycaj, P. Filipiak (red.), komentarze i opracowania o postępowaniach restrukturyzacyjnych
Kwartalnik „Doradca Restrukturyzacyjny”, w tym metodyka badania przesłanek niewypłacalności
Modele dyskryminacyjne (Altman, modele polskie) wraz z literaturą o granicach ich stosowania; standard IDW S 11 jako punkt odniesienia porównawczego
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1023 w sprawie ram restrukturyzacji zapobiegawczej
R. Reilly, „A Practical Guide to Bankruptcy Valuation” (American Bankruptcy Institute)
Kredyty, stopy referencyjne i produkty finansowe
Rozliczenia kredytów indeksowanych i denominowanych, warianty kondykcyjne, rynkowość stawki WIBOR, weryfikacja RRSO i przesłanek sankcji kredytu darmowego. Obliczenia odtwarzane co do grosza na seriach stawek i kursów.
Orzecznictwo TSUE (m.in. C-260/18, C-520/21, C-471/24) i uchwały Sądu Najwyższego (m.in. III CZP 25/22)
Ustawa o kredycie konsumenckim wraz z załącznikiem o wzorze RRSO; dyrektywy 2008/48/WE i 2023/2225
Rozporządzenie (UE) 2016/1011 (BMR) i dokumentacja administratora stawek referencyjnych
T. Czech, „Kredyt hipoteczny. Komentarz”; D. Rogoziński, „Klauzula WIBOR” i „Rozliczenia stron nieważnej umowy kredytu”
Serie stawek WIBOR, LIBOR, SARON, kursów NBP i statystyk oprocentowania NBP jako dane wejściowe modeli
Dobra osobiste, reputacja i własność intelektualna
Szkoda majątkowa i niemajątkowa osób fizycznych i prawnych: event study, metoda before-after, opłata licencyjna (relief-from-royalty), koszty naprawcze, benchmark orzeczniczy zadośćuczynień.
Uchwała SN III CZP 22/23 wraz z glosami; art. 23, 24, 43 i 448 KC z komentarzami
V. Wilcox, „A Company's Right to Damages for Non-Pecuniary Loss” (Cambridge University Press)
P. Kossecki, „Wycena aktywów niematerialnych do celów prawnych”; P. Zdanikowski, „Zadośćuczynienie. Praktyka i standaryzacja”
J. Matys, „Model zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody niemajątkowej w KC”
Metodyka pracy pełnomocnika w sprawach własności intelektualnej (Wolters Kluwer); SBWPwP nr 5 i IVS 210 dla opłat licencyjnych
G. Salinas, „The International Brand Valuation Manual”; L. Paugam i in., „Brand Valuation”
G. Urbanek, „Wycena aktywów niematerialnych przedsiębiorstwa”; G. Smith, R. Parr, „Valuation of Intellectual Property and Intangible Assets”; ISO 10668 (wycena marki)
Literatura event studies (Karpoff i in.) oraz zasady pomiaru mediów AMEC (Barcelona Principles) zamiast ekwiwalentu reklamowego
Ruchomości, majątek trwały i zorganizowane części przedsiębiorstwa
Podejście rynkowe tam, gdzie istnieje płynny rynek wtórny; zamortyzowany koszt odtworzenia z wskaźnikami zużycia fizycznego, technologicznego i ekonomicznego tam, gdzie go brak.
IVS 105 (podejścia i metody wyceny) i IVS 300 (maszyny i urządzenia)
Powszechne Krajowe Zasady Wyceny i noty interpretacyjne PFSRM
Standard wyceny zorganizowanej części przedsiębiorstwa wg SBWPwP; dolne ograniczenie wartości na poziomie wartości likwidacyjnej
Sieć rzeczoznawców majątkowych i rzeczoznawców techniki do wycen specjalistycznych (tabor, linie technologiczne)
Aktywa cyfrowe i forensyka blockchain
Wycena kryptoaktywów na datę czynu, śledzenie przepływów on-chain, analiza kont giełdowych i bitomatów, procedury zabezpieczenia dla organów.
Rozporządzenie (UE) 2023/1114 (MiCA) i wytyczne FATF dla wirtualnych aktywów
Dane z eksploratorów łańcuchów, narzędzia chain-analysis i API giełd jako dane źródłowe
Standardy wyceny IVS w części dotyczącej aktywów niematerialnych i instrumentów finansowych
Dorobek Stowarzyszenia Ekspertów Blockchain i szkolenia dla organów ścigania
Statystyka, ekonometria i postępowania grupowe
Próbkowanie, badania ankietowe, modele szkody zbiorowej i regresje w sporach; analiza wrażliwości jako obowiązkowy element każdego modelu.
J. Wooldridge, „Introductory Econometrics”; literatura o event studies i modelach panelowych
Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym; literatura o wspólności szkody i standaryzacji roszczeń
Baza orzeczeń SAOS i własne zestawienia orzecznicze jako benchmark kwot
Rozporządzenia UE 261/2004 i 2021/782 w sprawach rekompensat pasażerskich
Standard dowodu eksperckiego
Sześć zasad, które sprawdzamy w każdej opinii
Te same kryteria stosujemy do własnych opracowań i do audytu cudzych opinii.
Metoda z uzasadnieniem
Dobór metody wynika ze standardu albo utrwalonej metodyki i jest opisany na tyle, by druga strona mogła go zweryfikować.
Dane źródłowe, nie deklaracje
Księgi, JPK, KSeF, akta sprawy, dane rejestrowe i on-chain. Każda liczba ma wskazane źródło, do numeru karty.
Odtwarzalność co do grosza
Obliczenia prowadzimy w arkuszach i skryptach, które da się uruchomić ponownie. Wynik nie zależy od tego, kto liczy.
Falsyfikowalność założeń
Każde założenie jest sformułowane tak, by dało się je podważyć. Analiza wrażliwości pokazuje, które z nich decydują o kwocie.
Przegląd adwersaryjny
Przed oddaniem druga osoba szuka słabych punktów tak, jak zrobi to strona przeciwna. Kontrola jakości obejmuje spójność kwot i cytowań.
Aktualny stan prawa i orzecznictwa
Sprawdzamy nowelizacje, uchwały SN i wyroki TSUE na dzień opracowania. Cytujemy stan prawny właściwy dla daty zdarzenia.
Chcesz wiedzieć, jaką metodą policzymy Twoją sprawę?
Opisz problem i materiał, jaki masz. W odpowiedzi wskażemy standard, metodę i dane, których będziemy potrzebować.
